Sözlük / Protokol ve güncellemeler
Yazıt
Diğer adları: Yazıt, Ordinal yazıt.
- Yazıt nedir?
- Yazıt, bir Taproot witness alanı içinde saklanan ve tek bir satoshiye bağlanan bir dosyadır; görsellerin, metinlerin ve koleksiyon parçalarının Bitcoin'in kendi üzerinde yaşaması bu şekilde gerçekleşti.
İçerik, ağın taahhüt ettiği ama hiç çalıştırmadığı bir script dalına girer; böylece düğümler baytları saklar ama onları hiç yürütmez. Bu dal içindeki her push 520 baytla sınırlıdır ve parçalar dosya tamamlanana kadar birbirine zincirlenir. Sıradan bir tasarruf sahibine ulaşan şey fiyattır: witness verisi dörtte bir oranında faturalandırılır, bu da onu blok alanı satın almanın en ucuz yolu yapar.
Nasıl çalışır
Bir yazıt iki işlem üzerine kurulur, bir commit ve bir reveal işlemi; çünkü bir Taproot script'i ancak biri onu kullandığı anda kamuya açılır.
Commit işlemi, gizli script ağacında bir zarf barındıran sıradan görünümlü bir Taproot adresine ödeme yapar. Zarf hiç çalıştırılamayacak bir script parçasıdır: OP_FALSE ile ardından OP_IF ile açılır, böylece değerlendirme doğrudan eşleşen OP_ENDIF'e atlar. İkisinin arasında kimsenin asla çalıştırmayacağı push'lar bulunur: önce üç baytlık "ord", sonra içerik türünü adlandıran bir alan, sonra da içeriğin kendisi, en fazla 520 baytlık parçalara bölünmüş halde; çünkü bir script'in izin verdiği en büyük tek push budur.
Reveal işlemi bu çıktıyı harcar. Bir Taproot script yolundan harcamak script'i yayımlamak anlamına gelir, bu yüzden zarf reveal işleminin witness alanına düşer ve artık kalıcı olarak bir bloktadır. Ardından ordinal teorisi içeriğin hangi satoshiye ait olduğuna karar verir: reveal işleminin ilk çıktısının ilk satoshisi.
Tüm bunların witness içinde olmasının nedeni fiyattır. SegWit witness baytlarını birer ağırlık birimi olarak ücretlendirirken diğer her şey dört birim tutar ve bir blok 4.000.000 ağırlık birimi barındırır. Dolayısıyla witness içine konan bir dosya, her satoshi ücret karşılığında aynı dosyanın işlemin başka bir yerinde olmasına göre dört kat daha fazla yer satın alır.
Bir tavan var ve bunu mutabakat değil politika belirler. Bitcoin Core, 400.000 ağırlık biriminden ağır tek bir işlemi yaymaz, bu yüzden bundan büyük her şey doğrudan bir madenciye verilmelidir. Tam olarak bu, Bitcoin'in ürettiği en büyük blok olan ve Luxor tarafından 1 Şubat 2023 tarihinde çıkarılan 774.628 numaralı blokta yaşandı: 3,94 MB'lık tek bir büyücü resmi, 3,96 MB'lık toplamın neredeyse tamamını oluşturmuştur.
Numaralandırmada, bir pazar yeri ilanını okumadan önce bilmeye değer bir incelik vardır. ord yazılımının başlangıçta tanımayı reddettiği yazıtlara negatif numaralar verildi ve bunlara lanetli denildi; projenin jubilee adını verdiği 824.544 numaralı blokta ise kurallar değişti ve bu biçimler normal sayılıp her şey gibi pozitif numaralar aldı.
Bitcoin satın alırken bu neden önemli
Bir yazıta sahip olmanız, ondan etkilenmeniz için gerekli değildir ve yazıtların bir tasarruf sahibine dokunduğu iki yol zıt yönlere çeker.
Birincisi maliyettir ve herkes bunu fark eder. Yazıtlar, bir borsadan yaptığınız para çekme işlemiyle aynı bloklar için teklif verir ve witness verisi indirimli olduğu için içerik baytı başına daha az öderken sıradan ödemeleri geçebilirler. Bu bir açık değildir. Ücret piyasasının tam olarak tasarlandığı gibi işlemesidir ve elinizdeki tek savunma zamanlamadır: bitcoinlerinizi kuyruk uzunken değil, kısayken taşıyın.
İkincisi saklamadır ve insanlara gerçekten paraya mal olan da budur. Bir yazıt, belirli bir çıktının içindeki belirli bir satoshide yaşar. Ordinal teorisinden habersiz bir cüzdan o çıktıyı bir değer yığını olarak görür ve onu para üstü ya da ücret için kullandığı anda yazıt kaybolur. Yazıt tutan herkesin coin kontrolüne ihtiyacı vardır, ilgili çıktıları dondurması gerekir ve bunları birikimleri tutan cüzdandan uzak tutmalıdır. Her çıktıyı tek tek listeleyen yazılımla eşleştirilmiş bir donanım cüzdanı makul düzenlemedir ve bu, gizliliğe önem verenlere de hizmet eden aynı düzenlemedir.
İlginiz Bitcoin satın almak ve elde tutmaksa, dürüst tavsiye daha dardır. Yazıtları tamamen görmezden gelebilirsiniz. Görmezden gelmemeniz gereken tek şey, bir borsadan gelen bir coinin hiç istemediğiniz bir yazıt taşıyabileceğidir.
Örnek hesap: 100 kilobaytlık bir resmin maliyeti
Witness içine konan 100.000 baytlık bir resim 100.000 ağırlık birimine mal olur; bu da dörde bölündüğünde 25.000 sanal bayttır.
Sakin bir 2 sat/vB seviyesinde bu, commit işlemi ve zarfın kendi ek yükü sayılmadan 50.000 satoshi tutar. Piyasanın yoğun anlarda ulaştığı 100 sat/vB seviyesinde aynı resim 2.500.000 satoshiye mal olur. Aynı baytlar bunun yerine sıradan işlem çıktılarında taşınsaydı 400.000 ağırlık birimi, yani dört katı ağırlıkta olurdu ve standart bir işlem için yayma sınırına tam olarak otururdu. Tekniğin Taproot'ta karar kılmasının tüm nedeni budur.
Tavanı aynı birimlerde görmekte yarar var. Bir blok 4.000.000 ağırlık birimidir, bu yüzden 3,94 MB'lık büyücü bütçenin neredeyse tamamını tek başına tüketti ve o bloktaki diğer 62 işleme kalanı paylaşmak kaldı.
Yazıt vs BRC-20
Bir yazıt bir kaptır; BRC-20 insanların onun içine yazdığı şeylerden biridir. Kap, herhangi bir içerik türüyle herhangi bir baytı barındırır: bir resim, bir HTML sayfası, bir ses klibi. BRC-20, bu baytların talimat gibi okunan kısa bir JSON parçası olduğu ve ayrı bir indexer'ın kimin neye sahip olduğuna karar vermek için talimatları topladığı bir uzlaşımdır. Bitcoin, yazıtı yalnızca onu taşıyan işlemin geçerli olması anlamında doğrular; bir bakiye hakkında hiçbir şey doğrulamaz. İkisini karıştırmak, insanların bir tokenın altındaki zincir kadar dayanıklı olduğunu sanmasına yol açar; oysa dayanıklı olan tek kısım metindir.